Σέρρες: Πού μπορεί να «χτυπήσει» μια μεγάλη πλημμύρα;
Τι δείχνουν οι επίσημοι χάρτες για Στρυμόνα, Κερκίνη, Κρουσοβίτη και Μπέλιτσα – Νέος διαγωνισμός της Π.Κ.Μ για καθαρισμούς σε ποτάμια, χειμάρρους και τεχνικά έργα
Η τελευταία προκήρυξη διαγωνισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας για το έργο «Άρση εμποδίων στα τεχνικά έργα ποταμών και χειμάρρων αρμοδιότητας Π.Ε. Σερρών για το έτος 2026» επαναφέρει στην επικαιρότητα το διαχρονικό πρόβλημα των πλημμυρικών φαινομένων στον ποταμό Στρυμόνα και στον κάμπο των Σερρών, που πολλές φορές τα τελευταία χρόνια έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε καλλιέργειες, αγροτικές υποδομές και περιουσίες.
Παναγιώτης Σαββίδης
Το ερώτημα που κάθε χρόνο τέτοια εποχή επανέρχεται είναι πόσο θωρακισμένη είναι σήμερα η Π.Ε. Σερρών απέναντι σε ένα μεγάλο πλημμυρικό επεισόδιο. Μια πρώτη εικόνα δίνουν οι επίσημοι Χάρτες Επικινδυνότητας και Κινδύνων Πλημμύρας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που συνοδεύουν την 1η Αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Μακεδονίας (EL11).
Σε αυτούς αποτυπώνεται μια μεγάλη ζώνη δυνητικά υψηλού κινδύνου, που ξεκινά ουσιαστικά από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, περιλαμβάνει την παραλίμνια περιοχή της Κερκίνης και ακολουθεί τον Στρυμόνα σε ολόκληρο σχεδόν τον σερραϊκό κάμπο.
Το νερό έρχεται και από τη Βουλγαρία
Η περίπτωση του Στρυμόνα έχει όμως μια σημαντική ιδιαιτερότητα. Η κατάσταση στην Π.Ε. Σερρών δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος της βροχής που θα πέσει στην περιοχή. Μεγάλο τμήμα της λεκάνης απορροής του ποταμού βρίσκεται στη Βουλγαρία και, κατά συνέπεια, οι έντονες βροχοπτώσεις βόρεια των συνόρων μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τις ποσότητες νερού που εισέρχονται στην Ελλάδα.
Το νερό περνά τα σύνορα και κατευθύνεται προς την Κερκίνη, η οποία βρίσκεται ουσιαστικά στην πρώτη γραμμή της αντιπλημμυρικής προστασίας του κάμπου. Στο επίσημο Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας γίνεται μάλιστα αναφορά σε πλημμυρικά φαινόμενα στην περιοχή βορειοανατολικά της λίμνης, όταν οι εισροές από τη Βουλγαρία είναι ιδιαίτερα αυξημένες.
Μεγαλοχώρι και Χρυσοχώραφα είναι δύο από τις περιοχές που κατονομάζονται. Σύμφωνα με το ίδιο επίσημο κείμενο, προβλήματα εμφανίζονται όταν οι εισροές από τη Βουλγαρία υπερβαίνουν τη δυνατότητα διαχείρισης των νερών της λίμνης.
Ο ρόλος της Κερκίνης
Εδώ όμως εμφανίζεται ακόμη μία παράμετρος, ίσως από τις σημαντικότερες για την αντιπλημμυρική προστασία των Σερρών. Ο Στρυμόνας δεν μεταφέρει μόνο νερό. Μεταφέρει και μεγάλες ποσότητες φερτών υλών, οι οποίες επί δεκαετίες καταλήγουν στην Κερκίνη.
Οι προσχώσεις που έχουν δημιουργηθεί έχουν περιορίσει σταδιακά τον διαθέσιμο όγκο της λίμνης και, μαζί, τη δυνατότητά της να συγκρατεί μεγάλες ποσότητες νερού σε περιόδους αυξημένων παροχών.
Το πρόβλημα καταγράφεται και στο επίσημο Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, όπου επισημαίνεται ότι οι προσχώσεις έχουν μειώσει τον διαθέσιμο αναρρυθμιστικό όγκο της Κερκίνης. Την ίδια στιγμή, η λίμνη αποτελεί βασικό τμήμα του αρδευτικού συστήματος του σερραϊκού κάμπου.
Η στάθμη της επομένως πρέπει να εξυπηρετεί δύο διαφορετικές ανάγκες: Να υπάρχει αρκετό νερό για την άρδευση των καλλιεργειών, αλλά και επαρκής διαθέσιμος χώρος ώστε να μπορεί να δεχθεί μεγάλες ποσότητες νερού σε περίπτωση έντονων βροχοπτώσεων.
Κρουσοβίτης και Μπέλιτσα
Ο Στρυμόνας και η Κερκίνη δεν είναι όμως τα μοναδικά σημεία που εμφανίζονται στους επίσημους σχεδιασμούς.
Στην ανατολική πλευρά του κάμπου, ο Κρουσοβίτης κατεβαίνει από το Σιδηρόκαστρο και συνδέεται με το αποστραγγιστικό σύστημα της Μπέλιτσας, μέσω του οποίου μεγάλες ποσότητες νερού οδηγούνται τελικά στον Στρυμόνα.
Στα επίσημα στοιχεία καταγράφονται πλημμυρικά περιστατικά στις περιοχές Χορτερού και Καμαρωτού, τα οποία συνδέονται με υπερχειλίσεις του Κρουσοβίτη ή της Μπέλιτσας, αλλά και με προβλήματα στα αναχώματα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 2010, όταν σημειώθηκε κατάπτωση αναχώματος του Κρουσοβίτη στο αγρόκτημα Χορτερού. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν δεύτερο υδάτινο άξονα που επηρεάζει σημαντικό τμήμα του κάμπου: Σιδηρόκαστρο – Κρουσοβίτης – Χορτερό – Καμαρωτό – Μπελίτσα – Στρυμόνας.
Οι χείμαρροι μέσα στις Σέρρες
Ο πλημμυρικός κίνδυνος δεν σταματά όμως έξω από την πόλη των Σερρών. Στην περιοχή των καταγράφονται τέσσερις βασικοί χείμαρροι: της Αγίας Βαρβάρας, των Αγίων Αναργύρων, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Ιωάννη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο χείμαρρος των Αγίων Αναργύρων, όπου έχουν καταγραφεί πλημμυρικά επεισόδια στο παρελθόν. Το επίσημο σχέδιο αναφέρει, μεταξύ άλλων, το μεγάλο επεισόδιο της 18ης Ιουνίου 2004, ενώ επισημαίνει και κάτι ακόμη σημαντικό: H αρχική κοίτη του χειμάρρου έχει περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν.
Ένας ακόμη διαγωνισμός
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έρχεται ο νέος διαγωνισμός της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, προϋπολογισμού 100.000 ευρώ, για την άρση εμποδίων στα τεχνικά έργα ποταμών και χειμάρρων της Π.Ε. Σερρών.
Η τεχνική μελέτη δεν προσδιορίζει εκ των προτέρων συγκεκριμένα σημεία παρέμβασης, αλλά αναφέρει ότι οι εργασίες θα πραγματοποιούνται σε χειμάρρους αρμοδιότητας της Π.Ε. Σερρών, ανάλογα με τις ανάγκες που θα προκύπτουν.
Το έργο αφορά κυρίως τον καθαρισμό γεφυρών και τεχνικών έργων, αλλά και των κοιτών ποταμών και χειμάρρων. Προβλέπεται η απομάκρυνση βλάστησης, μπάζων, απορριμμάτων και άλλων υλικών που συσσωρεύονται στα βάθρα των γεφυρών και στα τεχνικά έργα και μπορούν να εμποδίσουν τη ροή του νερού, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων ή ακόμη και πρόκλησης ζημιών στις ίδιες τις κατασκευές.
Οι παρεμβάσεις θα μπορούν να γίνονται τόσο από την ξηρά όσο και μέσα από την κοίτη, ακόμη και με πλωτά μέσα, όπου απαιτείται.
Προβλέπονται επίσης κοπές και εκριζώσεις δέντρων και θάμνων έως 50 εκατοστά διάμετρο, αν αυτά εμποδίζουν τη ροή του νερού, καθώς και εργασίες αντικατάστασης ή συμπλήρωσης κατεστραμμένων συρματοκιβωτίων για την προστασία βάθρων γεφυρών, πρανών και αναχωμάτων.
Το ερώτημα που κάθε χρόνο τέτοια εποχή επανέρχεται είναι πόσο θωρακισμένη είναι σήμερα η Π.Ε. Σερρών απέναντι σε ένα μεγάλο πλημμυρικό επεισόδιο. Μια πρώτη εικόνα δίνουν οι επίσημοι Χάρτες Επικινδυνότητας και Κινδύνων Πλημμύρας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που συνοδεύουν την 1η Αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας του Υδατικού Διαμερίσματος Ανατολικής Μακεδονίας (EL11).
Σε αυτούς αποτυπώνεται μια μεγάλη ζώνη δυνητικά υψηλού κινδύνου, που ξεκινά ουσιαστικά από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, περιλαμβάνει την παραλίμνια περιοχή της Κερκίνης και ακολουθεί τον Στρυμόνα σε ολόκληρο σχεδόν τον σερραϊκό κάμπο.
Το νερό έρχεται και από τη Βουλγαρία
Η περίπτωση του Στρυμόνα έχει όμως μια σημαντική ιδιαιτερότητα. Η κατάσταση στην Π.Ε. Σερρών δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος της βροχής που θα πέσει στην περιοχή. Μεγάλο τμήμα της λεκάνης απορροής του ποταμού βρίσκεται στη Βουλγαρία και, κατά συνέπεια, οι έντονες βροχοπτώσεις βόρεια των συνόρων μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τις ποσότητες νερού που εισέρχονται στην Ελλάδα.
Το νερό περνά τα σύνορα και κατευθύνεται προς την Κερκίνη, η οποία βρίσκεται ουσιαστικά στην πρώτη γραμμή της αντιπλημμυρικής προστασίας του κάμπου. Στο επίσημο Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας γίνεται μάλιστα αναφορά σε πλημμυρικά φαινόμενα στην περιοχή βορειοανατολικά της λίμνης, όταν οι εισροές από τη Βουλγαρία είναι ιδιαίτερα αυξημένες.
Μεγαλοχώρι και Χρυσοχώραφα είναι δύο από τις περιοχές που κατονομάζονται. Σύμφωνα με το ίδιο επίσημο κείμενο, προβλήματα εμφανίζονται όταν οι εισροές από τη Βουλγαρία υπερβαίνουν τη δυνατότητα διαχείρισης των νερών της λίμνης.
Ο ρόλος της Κερκίνης
Εδώ όμως εμφανίζεται ακόμη μία παράμετρος, ίσως από τις σημαντικότερες για την αντιπλημμυρική προστασία των Σερρών. Ο Στρυμόνας δεν μεταφέρει μόνο νερό. Μεταφέρει και μεγάλες ποσότητες φερτών υλών, οι οποίες επί δεκαετίες καταλήγουν στην Κερκίνη.
Οι προσχώσεις που έχουν δημιουργηθεί έχουν περιορίσει σταδιακά τον διαθέσιμο όγκο της λίμνης και, μαζί, τη δυνατότητά της να συγκρατεί μεγάλες ποσότητες νερού σε περιόδους αυξημένων παροχών.
Το πρόβλημα καταγράφεται και στο επίσημο Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, όπου επισημαίνεται ότι οι προσχώσεις έχουν μειώσει τον διαθέσιμο αναρρυθμιστικό όγκο της Κερκίνης. Την ίδια στιγμή, η λίμνη αποτελεί βασικό τμήμα του αρδευτικού συστήματος του σερραϊκού κάμπου.
Η στάθμη της επομένως πρέπει να εξυπηρετεί δύο διαφορετικές ανάγκες: Να υπάρχει αρκετό νερό για την άρδευση των καλλιεργειών, αλλά και επαρκής διαθέσιμος χώρος ώστε να μπορεί να δεχθεί μεγάλες ποσότητες νερού σε περίπτωση έντονων βροχοπτώσεων.
Κρουσοβίτης και Μπέλιτσα
Ο Στρυμόνας και η Κερκίνη δεν είναι όμως τα μοναδικά σημεία που εμφανίζονται στους επίσημους σχεδιασμούς.
Στην ανατολική πλευρά του κάμπου, ο Κρουσοβίτης κατεβαίνει από το Σιδηρόκαστρο και συνδέεται με το αποστραγγιστικό σύστημα της Μπέλιτσας, μέσω του οποίου μεγάλες ποσότητες νερού οδηγούνται τελικά στον Στρυμόνα.
Στα επίσημα στοιχεία καταγράφονται πλημμυρικά περιστατικά στις περιοχές Χορτερού και Καμαρωτού, τα οποία συνδέονται με υπερχειλίσεις του Κρουσοβίτη ή της Μπέλιτσας, αλλά και με προβλήματα στα αναχώματα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 2010, όταν σημειώθηκε κατάπτωση αναχώματος του Κρουσοβίτη στο αγρόκτημα Χορτερού. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν δεύτερο υδάτινο άξονα που επηρεάζει σημαντικό τμήμα του κάμπου: Σιδηρόκαστρο – Κρουσοβίτης – Χορτερό – Καμαρωτό – Μπελίτσα – Στρυμόνας.
Οι χείμαρροι μέσα στις Σέρρες
Ο πλημμυρικός κίνδυνος δεν σταματά όμως έξω από την πόλη των Σερρών. Στην περιοχή των καταγράφονται τέσσερις βασικοί χείμαρροι: της Αγίας Βαρβάρας, των Αγίων Αναργύρων, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Ιωάννη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο χείμαρρος των Αγίων Αναργύρων, όπου έχουν καταγραφεί πλημμυρικά επεισόδια στο παρελθόν. Το επίσημο σχέδιο αναφέρει, μεταξύ άλλων, το μεγάλο επεισόδιο της 18ης Ιουνίου 2004, ενώ επισημαίνει και κάτι ακόμη σημαντικό: H αρχική κοίτη του χειμάρρου έχει περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν.
Ένας ακόμη διαγωνισμός
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έρχεται ο νέος διαγωνισμός της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, προϋπολογισμού 100.000 ευρώ, για την άρση εμποδίων στα τεχνικά έργα ποταμών και χειμάρρων της Π.Ε. Σερρών.
Η τεχνική μελέτη δεν προσδιορίζει εκ των προτέρων συγκεκριμένα σημεία παρέμβασης, αλλά αναφέρει ότι οι εργασίες θα πραγματοποιούνται σε χειμάρρους αρμοδιότητας της Π.Ε. Σερρών, ανάλογα με τις ανάγκες που θα προκύπτουν.
Το έργο αφορά κυρίως τον καθαρισμό γεφυρών και τεχνικών έργων, αλλά και των κοιτών ποταμών και χειμάρρων. Προβλέπεται η απομάκρυνση βλάστησης, μπάζων, απορριμμάτων και άλλων υλικών που συσσωρεύονται στα βάθρα των γεφυρών και στα τεχνικά έργα και μπορούν να εμποδίσουν τη ροή του νερού, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων ή ακόμη και πρόκλησης ζημιών στις ίδιες τις κατασκευές.
Οι παρεμβάσεις θα μπορούν να γίνονται τόσο από την ξηρά όσο και μέσα από την κοίτη, ακόμη και με πλωτά μέσα, όπου απαιτείται.
Προβλέπονται επίσης κοπές και εκριζώσεις δέντρων και θάμνων έως 50 εκατοστά διάμετρο, αν αυτά εμποδίζουν τη ροή του νερού, καθώς και εργασίες αντικατάστασης ή συμπλήρωσης κατεστραμμένων συρματοκιβωτίων για την προστασία βάθρων γεφυρών, πρανών και αναχωμάτων.
Δεν υπάρχουν σχόλια